Bir daha kitab sərgiləri barədə – Bölgələrdə müəlliflər nə qazanır, nə itirir?!.

Gəncədə keçirilən son Kitab Sərgisi də maraqlı anlarla yadda qaldı.İnsanlar bu sərgiyə axın etmişdi. Həqiqətən də insanların kitablara belə güclü marağı var imiş… Kitablara belə maraq göstərən Gəncə şəhərində niyə nəşriyyat işi inkişaf etməmiş, yaxud sadəcə yoxdur. Bunun günahını yaradıcılıqla məşğul olan insanlarda axtarmaq düzgün deyil. Onların özü Gəncə şəhərində peşəkar mətbəə və nəşriyyat sahəsinin olmamasından illərdir ki, əziyyət çəkir. Əlbəttə ki, söhbət bu işin peşəkarlarından gedir. Bu on iilər ərzində müəlliflər hansı çətinliklər ilə qarşılaşmayıb ki?… Ən aşağı keyfiyyət ilə dərc olunan kitablar insanlarda ümumiyyətlə kitablara olan nifrəti artırır. Amma neyləmək olar, buna da şükür, – deyərlər. Üstəlik bu sahəyə cavabdeh olan dövlət strukturları tərəfindən müəlliflərə olan saymamazlıq, yaxud aşağılayıcı münasibət yazarların həyatını cəhənnəm əzabına çöndərir. Bəs, qanunlar müəlliflərin ərsəyə gətirdiyi bu kitabların çapı, təbliği barədə nə deyir? Belə sərgilər yerli müəlliflər üçün niyə təşkil olunmur? Paytaxdan gələn müəlliflərə göstərilən diqqət və qayğı niyə yerli müəlliflərə yoxdur?

Hər şey görüntü xatirinə. Sizlərin səmimiyyətinə sadəcə inanmırıq. Fikiriniz qanunlara əsaslanıb ac-susuz ədəbiyyat yaradan insanları məhv etməkdir. Yaşadığım Gəncə şəhərində bunu illərlə görmüş yazar kimi tam səmimiyyətlə təsdiq edə bilərəm. Əlbəttə ki, qonaq naşirlər və yazarlara diqqətin az ya çox göstərilməsi qanunda qeyd olunmayıb. Əmma… xüsusi canfəşanlıq etməklə yerli müəlliflərə sanki gözdağı verirsiniz.

Bu barədə internet səhifələrində rast gəldiyimiz yazıları diqqətinizə çatdırırıq. Yazıların geniş olması sizin bu sahədə olan məlumatlılığın da genişlənməsinə səbəb olacaqdır. Bu yazılar heç bir dəyişiklik olmadan nəzərinizə çatdırılır.

Azərbaycanda yerli icra hakimiyyətləri tərəfindən kitab sərgilərinin keçirilməsi əhalinin mütaliəyə marağını artırmaq, yerli ədəbi mühiti canlandırmaq və kitab satışını təşviq etmək məqsədilə Mədəniyyət Nazirliyi, Elm və Təhsil Nazirliyi və Azərbaycan Nəşriyyatları Assosiasiyası (ANAİB) ilə birgə həyata keçirilir.

Gəncə Şəhər İcra Hakimiyyətinin təşkilatçılığı ilə təşkil olunan ən böyük tədbir 13–15 noyabr 2026-cı il tarixlərində Gəncə Dövlət Filarmoniyasında baş tutan V Gəncə Kitab Sərgisi olub. Üç gün davam edən bu sərgi çərçivəsində aşağıdakı fəaliyyətlər həyata keçirilib:

  • Nəşriyyat stendləri. Ölkənin aparıcı nəşriyyatlarının müxtəlif janrlı kitabları oxuculara təqdim olunub.
  • Müəllif görüşləri. Yazıçılarla canlı ünsiyyət, imza saatları və yeni kitabların təqdimat mərasimləri təşkil edilib.
  • Mədəni proqramlar. Sərgi ilə paralel olaraq dekorativ-tətbiqi sənət nümunələrinin yer aldığı “Gəncəsənət” satış-sərgi yarmarkası da keçirilib.

İcra Hakimiyyətlərinin Təşkilatçılıq İstiqamətləri

Yerli icra hakimiyyəti orqanları (məsələn, Gəncə, Sumqayıt, Qax və Bakının rayon icra hakimiyyətləri) kitab sərgilərinin təşkilində əsasən bu istiqamətlər üzrə çıxış edirlər:

  • Məkan və infrastruktur təminatı. Şəhər və rayonların mərkəzi meydanlarında, parklarında və ya mədəniyyət mərkəzlərində (filarmoniya, mədəniyyət sarayları) açıq və ya qapalı sərgi sahələrinin ayrılması.
  • Qurumlararası koordinasiya. Regional mədəniyyət və təhsil idarələri, ali təhsil müəssisələri və nəşriyyat birlikləri ilə əməkdaşlığın qurulması.
  • Sosial və maarifləndirici proqramlar. Məktəblilərin və tələbələrin sərgiyə cəlb edilməsi, uşaqlar üçün interaktiv şouların və əlamətdar günlərə (məsələn, Konstitusiya Günü, Bilik Günü) həsr olunmuş tematik guşələrin yaradılması.

………………………………………………..

Azərbaycanda yerli icra hakimiyyətlərinin bilavasitə nəşriyyat işinin tənzimlənməsi və ya kütləvi kitab nəşrinə maliyyə yardımı göstərilməsi ilə bağlı ayrıca səlahiyyəti yoxdur. Lakin qanunvericilik və təcrübə çərçivəsində nəşriyyat, çap və ya kitab layihələri ilə bağlı müraciətlər aşağıdakı istiqamətlərdə nəzərdən keçirilə bilər:

1. İcra Hakimiyyətlərinin Səlahiyyət Çərçivəsi

  • Hüquqi əsas. Yerli icra hakimiyyətləri haqqında Əsasnaməyə əsasən, bu qurumlar yerlərdə sosial-iqtisadi, mədəni-maarif və informasiya təminatı məsələləri ilə məşğul olurlar.
  • Yerli qəzet və bülletenlər. İcra hakimiyyətlərinin əsas nəşriyyat fəaliyyəti rayonun ictimai-siyasi həyatını işıqlandıran yerli qəzetlərin təsisçiliyi və rəsmi məlumatların dərc edilməsi ilə məhdudlaşır.
  • Təşkilati dəstək. Müəllifin və ya nəşriyyatın müraciəti əsasında icra hakimiyyətləri kitab təqdimatlarının keçirilməsi üçün məkan (mədəniyyət evləri, kitabxanalar) ayrılmasına və yerli ictimaiyyətin cəlb olunmasına təşkilati dəstək göstərə bilər.

2. Nəşriyyat İşinə Dövlət Dəstəyi Üçün Aidiyyəti Qurumlar

Nəşriyyat işi haqqında Qanuna əsasən, bu sahədə dövlət siyasətini mərkəzi icra hakimiyyəti orqanları həyata keçirir. Maliyyə və ya qrant dəstəyi üçün aşağıdakı qurumlara müraciət etmək daha məqsədəuyğundur.

  • Mədəniyyət Nazirliyi. Ədəbi, tarixi və mədəni əhəmiyyətli əsərlərin nəşrinə dövlət sifarişi və ya satınalma müsabiqələri vasitəsilə dəstək verir.
  • Medianın İnkişafı Agentliyi (MEDİA). Çap mediası subyektlərinə (qəzet və jurnallara) maliyyə yardımı və layihə dəstəyi ayırır.
  • Qeyri-Hökumət Təşkilatlarına Dövlət Dəstəyi Agentliyi. Maarifləndirici kitabların və metodiki vəsaitlərin nəşrini nəzərdə tutan layihələri qrant müsabiqələri çərçivəsində maliyyələşdirir.

3. Yerli İcra Hakimiyyətinə Müraciət Qaydası

Əgər nəşr olunacaq kitab konkret rayonun və ya şəhərin (məsələn, Gəncə şəhərinin) tarixi, mədəniyyəti, şəhidləri və ya görkəmli şəxsiyyətləri ilə bağlıdırsa, müvafiq icra hakimiyyətinə müraciət etmək olar:

  • Müraciət forması. İcra hakimiyyəti başçısının adına rəsmi məktub yazılmalı, əsərin qısa xülasəsi (annotasiyası) və nəşrin məqsədi əlavə edilməlidir.
  • Şöbə. Müraciətlərə adətən icra hakimiyyətinin İctimai-siyasi və humanitar məsələlər şöbəsi tərəfindən baxılır.
  • Elektron müraciət. Müraciəti birbaşa müvafiq rayon və ya şəhər icra hakimiyyətinin rəsmi internet səhifəsindəki elektron qəbul bölməsi vasitəsilə göndərmək mümkündür.

……………………………………………………………………..

Azərbaycan Respublikasında yerli icra hakimiyyəti orqanlarının daxili mətbuat, informasiya və nəşriyyat işinin təşkili “Yerli icra hakimiyyətləri haqqında Əsasnamə”, “Media haqqında” Qanun və “Nəşriyyat işi haqqında” Qanun ilə tənzimlənir. İcra hakimiyyətləri öz aparatları daxilində ayrıca kommersiya tipli nəşriyyat müəssisəsi saxlamır, bu sahədəki fəaliyyəti müvafiq struktur bölmələri vasitəsilə koordinasiya edirlər.

Təşkilati struktur və məsul bölmələr

  • İctimai-siyasi və humanitar məsələlər şöbəsi (və ya sektoru). Yerli icra hakimiyyəti başçısı aparatında media, KİV və nəşrlərlə iş birbaşa bu struktur bölməsinə həvalə olunub. (Qeyd: 10 dekabr 2025-ci il tarixli 546 nömrəli Fərmana əsasən, bir sıra rayonlarda struktur optimallaşdırılaraq şöbələr sektorlarla əvəzlənib).
  • Mətbuat xidməti və informasiya təminatı. Şöbənin (sektorun) tərkibindəki məsul əməkdaşlar (baş məsləhətçilər) qurumun rəsmi internet səhifəsinin, sosial şəbəkə hesablarının idarə olunmasını və press-relizlərin hazırlanmasını təmin edirlər.

Əsas fəaliyyət istiqamətləri

  • Rəsmi məlumatların yayılması. İcra hakimiyyətinin qərar, sərəncam və keçirdiyi tədbirlər barədə operativ məlumatların hazırlanması və yerli, eləcə də mərkəzi media subyektlərinə ötürülməsi.
  • Yerli qəzetlərlə əməkdaşlıq. Ənənəvi olaraq rayon və şəhərlərdə fəaliyyət göstərən yerli qəzetlərin (məsələn, Gəncədə “Gəncənin səsi”, Qazaxda “Göyəzən” və s.) təsisçiliyi və ya onlarla informasiya mübadiləsi əsasında rəsmi elanların, sosial-iqtisadi hesabatların dərc edilməsi. (Qeyd: “Media haqqında” Qanuna əsasən, dövlət orqanlarının media subyekti təsis etməsi və maliyyələşdirməsi ciddi qanunvericilik çərçivələri və Media Reyestri tələbləri ilə tənzimlənir).
  • Təbliğat və maarifləndirmə nəşrləri. Dövlət proqramlarının icrası, tarixi günlər, rayonun sosial-iqtisadi göstəriciləri və ya turizm potensialı ilə bağlı bukletlərin, bülletenlərin, hesabat kitabçalarının məzmununun hazırlanması.
  • Kənar poliqrafiya xidmətlərindən istifadə. İcra hakimiyyətinin öz daxili mətbəəsi olmadığı üçün hazırlanan çap materialları, hesabat kitabları və ya bukletlər dövlət satınalmaları (“Tender”) qanunvericiliyinə uyğun olaraq kənar nəşriyyat və poliqrafiya müəssisələrinə sifariş verilir.

Hüquqi məhdudiyyətlər və tələblər

  • Senzura qadağası. Həm “Media haqqında”, həm də “Nəşriyyat işi haqqında” qanunlara əsasən, dövlət orqanlarının mətbuat və nəşriyyat fəaliyyətində senzura tətbiq etməsi qadağandır.
  • İnformasiya açıqlığı. Qurumun daxili mətbuat işi “İnformasiya əldə etmək haqqında” Qanunun tələblərinə uyğun olaraq ictimaiyyətin rəsmi sorğularının vaxtında cavablandırılmasını və rəsmi saytda məlumatların mütəmadi yenilənməsini əhatə etməlidir.

Bir cavab yazın

Sizin e-poçt ünvanınız dərc edilməyəcəkdir. Gərəkli sahələr * ilə işarələnmişdir

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.