Peşə Təhsili üzrə Dövlət Agentliyinin direktoru İlqar Bayramlı media üçün keçirilən brifinqdə qeyd edib ki, 21 yeni peşə təhsili müəssisəsinin seçilməsi ilə bağlı işlər görülür.
“Yəni hansı regionlarda, hansı peşə məktəblərinin bu sərəncam çərçivəsində yenilənəcəyi və ya yaradılacağı müəyyən edilir”.
Bu qeyd olunanlar qarşıdakı illərə aiddir. Hazırda isə Şuşa, Ağdam, Qubadlı və Kəlbəcərdə işlər aparılır.
Bəs digər hansı bölgələrdə peşə məktəbləri yaradıla bilər?
Bakı şəhəri Suraxanı rayonu V. Mirzəliyev adına 281 nömrəli tam orta məktəbin tədris işləri üzrə direktor müavini, məktəb idarəetməsi sahəsində 3 kitabın müəllifi və təlimçi, “Azərbaycan Təhsili” maarifləndirici sosial platformasının rəhbəri Aqşin Kazımov Azərbaycanda peşə təhsilinin inkişafı son illərdə dövlət siyasətinin prioritet istiqamətlərindən birinə çevrildiyini bildirib:
“Ölkə iqtisadiyyatının şaxələndirilməsi, qeyri-neft sektorunun genişləndirilməsi və əmək bazarının tələblərinə uyğun insan kapitalının formalaşdırılması peşə təhsilinə yanaşmanı da dəyişib. Məhz bu baxımdan 21 yeni peşə təhsili müəssisəsinin seçilməsi ilə bağlı aparılan hazırlıq işləri təsadüfi deyil, uzunmüddətli inkişaf strategiyasının tərkib hissəsidir.
Hazırda Şuşa, Ağdam, Qubadlı və Kəlbəcərdə həyata keçirilən layihələr işğaldan azad olunmuş ərazilərin bərpası ilə yanaşı, həmin regionlarda dayanıqlı məşğulluğun təmin edilməsinə xidmət edir. Bu peşə məktəbləri təkcə təhsil müəssisəsi deyil, eyni zamanda bölgələrin iqtisadi inkişafını sürətləndirəcək insan kapitalı mərkəzləri olacaq”.
O digər bölgələrin seçimi ilə bağlı rəsmi siyahı hələ açıqlanmasa da, bunun müəyyən meyarlar əsasında həyata keçiriləcəyinin gözlənildiyini bildirib:
“Burada əsas meyar regionun iqtisadi inkişaf istiqaməti, sənaye və kənd təsərrüfatı potensialı, investisiya layihələrinin həcmi, əhalinin sayı və əmək bazarının ehtiyaclarıdır. Müasir peşə təhsili artıq yalnız ənənəvi peşələrin öyrədilməsi deyil, yüksək texnologiyalar, rəqəmsal bacarıqlar, yaşıl iqtisadiyyat və innovativ istehsal sahələri üçün kadr hazırlığı deməkdir”.
Onun fikrincə, növbəti mərhələdə Gəncə–Daşkəsən, Mingəçevir–Yevlax, Lənkəran–Astara, Quba–Xaçmaz, Şəki-Zaqatala, Şirvan-Salyan və Mil-Muğan iqtisadi rayonları yeni peşə təhsili müəssisələrinin yaradılması baxımından ən perspektivli bölgələr sırasındadır:
“Bu regionların hər biri öz iqtisadi xüsusiyyətlərinə uyğun ixtisaslar üzrə peşəkar kadrlara ehtiyac duyur. Məsələn, Gəncə-Daşkəsən bölgəsində sənaye və dağ-mədən sektoru, Lənkəran–Astara və Quba–Xaçmazda aqrar sahə və turizm, Mingəçevir bölgəsində energetika və istehsal, Abşeron və Sumqayıtda isə sənaye, logistika, informasiya texnologiyaları və avtomatlaşdırma istiqamətləri ön plana çıxır.
Bununla yanaşı, gələcəyin peşələrinə xüsusi diqqət ayrılmalıdır. Süni intellekt, robototexnika, kibertəhlükəsizlik, sənaye avtomatlaşdırılması, bərpa olunan enerji, elektrik avtomobillərinin servisi, ağıllı kənd təsərrüfatı texnologiyaları və rəqəmsal istehsalat kimi istiqamətlər üzrə ixtisasların yaradılması Azərbaycanın əmək bazarını gələcəyə hazırlaya bilər. Dünyanın inkişaf etmiş ölkələrinin təcrübəsi göstərir ki, peşə təhsili nə qədər çevik və əmək bazarına uyğun qurularsa, gənclərin məşğulluq səviyyəsi də bir o qədər yüksəlir”.
Aqşin Kazımov hesab edir ki, peşə məktəblərinin yaradılması prosesində işəgötürənlərin iştirakı daha da genişləndirilməlidir:
“Təhsil proqramları müəssisələrin real ehtiyacları əsasında hazırlanmalı, tələbələrin istehsalat təcrübəsi birbaşa müəssisələrdə təşkil edilməli, məzunların işlə təmin olunması isə əsas göstəricilərdən biri kimi qiymətləndirilməlidir. Bu model Avropa ölkələrində uğurla tətbiq olunan dual peşə təhsili sisteminin əsasını təşkil edir və Azərbaycanda da müsbət nəticələr verir.
Yeni peşə məktəbləri yalnız iri şəhərlərdə deyil, iqtisadi potensialı yüksək olan rayonlarda da yaradılmalıdır. Bu, regionlardan böyük şəhərlərə miqrasiyanın azalmasına, yerli məşğulluğun artmasına və sahibkarlığın inkişafına töhfə verə bilər. Hər bir iqtisadi rayonun öz ixtisaslaşma istiqamətinə uyğun peşə təhsili mərkəzinin fəaliyyət göstərməsi daha səmərəli nəticələr verər.
Ümumilikdə hesab edirəm ki, qarşıdakı illərdə yaradılması nəzərdə tutulan 21 yeni peşə təhsili müəssisəsi Azərbaycanın iqtisadi inkişafının yeni mərhələsi üçün zəruri insan kapitalının formalaşdırılmasına mühüm töhfə verəcək. Əgər bu proses regionların real ehtiyacları, müasir texnologiyalar və əmək bazarının perspektiv tələbləri nəzərə alınmaqla həyata keçirilərsə, peşə təhsili ölkənin ən cəlbedici və effektiv təhsil pillələrindən birinə çevrilə bilər. Bu isə həm gənclərin məşğulluğunu artıracaq, həm də ölkənin rəqabətqabiliyyətli iqtisadiyyatının inkişafına ciddi dəstək verəcək”.