“Parisin sirləri” silsiləsindən
“Azərbaycanın Ukraynalı oğlu” kitabı 1991-ci ilin aprel ayının 7-də Qubadlı rayonunun Yuxarı Cibikli kəndinin dinc azərbaycanlı sakinlərinin erməni quldur dəstələrindən müdafiəsi zamanı qəhrəmancasına həlak olan sonuncu Sovet İttifaqı Qəhrəmanı, leytenant Oleq Babakın əziz və nurlu xatirəsinə ithaf olunub.
Kitabda təsvir olunmuş hadisələr onun haqqında yazılmış məqalələrdən,video materiallardan götürülmüşdür və həqiqi – həyatda olmuş faktlara əsaslanır.
1991-ci il aprelin 7-də ermənilər Cibikli kəndi yaxınlığında Şahin Hüseynovu qətlə yetirmiş, yaraladıqları Qərib Nəzərovu girov aparmışdılar. Şahin qətlə yetrildiyi yerdə pusqu quran erməni silahlıları meyidi götürməyə gələn kənd camaatını gülləboran etmişdi. Bu hadisələr kəndin təhlükəsizliyini təmin etməli olan sovet hərbi birləşməsinin gözü qarşısında baş versə də, onlar camaatın müdafiəsi üçün heç bir hərəkət etməmişdilər. Kömək üçün kənd sakinlərinin müraciətinə məhəl qoymayan hərbi birləşmənin komandiri hətta əsgərlərə atəş açmağı qadağan etmişdi. Təkcə milliyətcə ukraynalı olan leytenant Oleq Babak erməni quldurlarının vəhşiliyinə dözməyib, öz komandirlərinin əmrinə zidd olaraq, camaatın müdafiəsinə gəlmişdi. Həmin döyüşdə Oleq Babak həlak olmuşdur.
O dövrdən üzü bəri Oleq Babak Azərbaycan xalqı tərəfindən hörmətlə anılır. Bu gün onun adı qəhrəmanlıq, insanpərvərlik və rəşadət simvolu kimi qalmaqdadır. Axı, Oleq Babak o uzaq 1991- ci ildə üzərinə düşən vəzifədən imtina edə bilər, digər xidmət yoldaşları kimi xidməti vəzifəsinin icrasından yayına bilərdi. Amma, etmədi. Buna zabit şərəfi, öz vicdanı qarşısında olan öhdəliyi imkan vermədi. Digər zabit və əsgərlər də onun kimi hərəkət etməli, azğınlaşmış ermənilərin qarşısında bir sipər olmalı idi. Amma… etmədilər. Yaddaşlarda isə yalnız dinc əhalinin xilası naminə öz şirin canından keçmiş gənc leytenant – Oleq Babak qaldı!
Onun haqqında internetdə onlarla məqalə və sənədli filmlər paylaşılmışdır. Həmin dövrün hadisələri dolğun şəkildə “Azərbaycanın Ukraynalı oğlu” kitabında təsvir olunmuşdur. Bu kitab da həmin hadisələrin canlı şahidlərinin dilindən və sənədlərə əsaslanaraq hazırlanmışdır.
Kitab yazılarkən rəsmi idarə və qurumlara onlarla məktub hazırlanaraq göndərilmişdir. Çox sevinirik ki, Qubadlı rayon İcra Hakimiyyəti aparatı da məktubumuza biganə qalmadı və materialların toplanılması üçün əlindən gələni etdi. Məktubumuzla bağlı Qubadlı rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı Malik İsaqov iki dəfə məni icra aparatına dəvət etmiş və kitabın taleyi ilə şəxsən özü maraqlanmışdır. Kitaba sponsorluq təklifi edilsə də, mən bu təklifdən imtina etdim. Kitab hazır olan müddətdə də rayon camaatı üçün kitabların satışının təşkil edilməsi təklifini də qəbul etmədim. Sadəcə oxumaq üçün onlara göndərdim. Bu müddət ərzində Qubadlı camaatından onlarla təşəkkür məktubları almışam. Hətta kitabda xatirələri yer almış bir Qubadlı rayon sakini bu kitabı əldə etmək üçün Gəncəyə gəlmiş və mənimlə şəxsən görüşərək belə bir kitabı hazırladığım üçün mənə öz təşəkkürünü bildirmişdir.
Bizə kitabla bağlı materialların toplanmasında kömək edənlərin biri də Azərbaycanın Xarkovdakı fəxri konsulu Əfqan Salmanov olmuşdur. Ona ünvanladığımız məktuba cavab yazmış, şəxsən bizimlə zəngləşmiş və Ukraynada o vaxtlar fəaliyyət göstərən Azərbaycan səfirliyi və konsulluq işçilərinin, diaspora üzvlərinin qəhrəmanın Ukraynanın Viktoriya kəndində yaşayan valideynləri ilə əlaqələrini özündə əks etdirən bəzi materilları da uzaq Ukrayna torpağından o bizə göndərmişdir. Bu materiallar kitaba əlavə edilmişdir. Hər iki tərəfdən göndərilən həmin məktublar hələ də arxivimizdə saxlanmaqdadır.
İndi həmin kitabın dərc olunmasından artıq 5 il ötür. Dəfələrlə Əfqan Salmanova məktub yazmışıq, Ukraynaya gələ bilmək imkanından məhrum olduğumuz üçün yeni materialların toplanması üçün bizə kimlərləsə əlaqə yaratmağa kömək etməsini rica etmişik.Üstəlik, dərc olunmuş kitabın surətini də ona göndərmişik. Onu da qeyd etmək yerinə düşərdi ki, bu kitab artıq Prezident Kitabxanasının elektron kataloquna salınmışdır. Onu da başa düşürük ki, konsul işi ağır, zəhmətli (xüsusilə də müharibə gedən ölkədə) bir işdir. Amma, kitabın Ukrayna- Azərbaycan dostluğuna verə biləcəyi töhfələri nəzərə alsaq, yazıçıya dəstək olmaq üçün kiməsə tapşırıqlar vermək belə yüksək ranqlı rəsmi şəxs üçün heç bir zəhmət tələb etmir.
Bizə yazdığı son yazışmada isə bunu qeyd edib:- Добрый день! Извините, я к Вашей книге не имею никакого отношения.(Bağışlayın, mənim sizin yazdığınız kitaba heç bir aidiyyatım yoxdur). Прошу Вас по этому вопросу больше меня не беспокоит. (Xahiş edirəm bu məsələdən ötrü bizi daha narahat etməyin).
Bu həmin Əfqan Salmanovdur ki, telefon zəngində mənə deyirdi ki, gecə 2-də Xarkova gəl, qapımı sizə açaram.
Ona cavabımız belə oldu:- “Yaxşı ki, ora gəlməmişik. Yoxsa, küçələrdə qalardıq. Konsul da olsanız düzgün hərəkət etmirsiniz” (Diplomat deyilik, fikirlərimizi, düşündüklərimizi birbaşa deməyə adət etmişik).
Onu da bildirək ki, belə məktublar uzaq Ukraynada yaşayan soydaşlarımızın çoxuna göndərilmişdir. 2020–2023-cü illərdə Azərbaycanın Ukraynada fövqəladə və səlahiyyətli səfiri Elmira Axundovaya, ondan da əvvəl Tələt Əlievə, Birləşmiş Ukrayna Azərbaycanlıları Konqresinin Parlament üzvü, 2010-2015-ci illərdə Dnepropetrovski, hazırda isə Poltava Radasının deputatı Fəxrəddin Muxtarova, Ukraynanın Velikobakaçinsk rayonunun başçısı, milliyətcə azərbaycanlı olan digər Muxtarova, Dnepr vilayətinin diaspora rəhbəri Sərxoş İsmayılova və digər görkəmli azərbaycanlılara göndərilmişdir. Qəribəsi də odur ki, bu məktubların birinə də cavab göndərilməmişdir. Hətta işə ukraynalı jurnalistlərin qarışmasına baxmayaraq bu insanlarda vətənpərvərlik duyğularından bir qığılcım belə görmədik. Əvəzində Ukrayna Veteranlar Təşkilatından bizi Ukraynaya kitabın tamamlanması üçün dəvət dolu bir məktub aldıq.
Bu yazını oxuyandan sonra (bəlkə də) onlar doğma Azərbaycanımız üçün yüzlərlə iş gördüklərini xüsusilə vurğulayacaqlar. Onu da vurğulamaq istərdik ki, tərəfimizdən qaldırılan məsələlər özlüyündə əsl vətənpərvərlik duğularını özündə daşıyan işlərdir və müasir zamanda da öz aktuallığını itirməmişdir. Biz öz qəhrəmanlarımızı nəinki tanımalı, həm də tanıtmalıyıq. Bəs onda belə ayrıseçkiliyə səbəb nədir? Vətənpərvərlik əməlləri niyə gizlədilir? Bəlkə bilmədiyimiz digər başqa səbəblər var? Yazara niyə belə aşağılayıcı münasibət göstərilməkdədir?
Bu kitabın daha dolğun, yeni materiallar ilə zənginləşdirilməsi kimin maraqlarına uyğun gəlmirdi?Bəlkə bu kitab şəxsən biz tərəfindən yazıldığı üçün onlar tərəfindən qəbul olunmur? Nə üçün qəhrəmanın valideynləri ilə saxladığı münasibəti, Oleq Babakın qəbri üstündə şəkillər çəkdirib, bu şəkilləri sosial şəbəkələrdə paylaşan fəxri konsulumuz niyə (öz təbirincə desək) bu kitaba heç bir aidiyyatı olmadığını bizə yazdığı mesajda qabardır?
Sonda “Ukrayna əsilli Azərbaycan qəhrəmanı Oleq Babakın xatirəsinə həsr olunan tədbirlər keçirildi” yazısını sizlərə təqdim edirik.
Çoxlu suallar var. Onlardan birini də məktub göndərdiyimiz insanlara ünvanlayırıq:- Oleq Babak haqqında yazılan bu kitab sizin Ukraynada hansı işlərinizə maneçilik törədəcəkdi?